Οι δεξιότητες αυτές επιτρέπουν στους ανθρώπους να αλληλεπιδρούν καλύτερα στο διαδίκτυο, να διαχειρίζονται τις συγκρούσεις και να προστατεύονται από επικίνδυνες καταστάσεις. Μπορούν να αναπτυχθούν ορισμένες ψυχοκοινωνικές δεξιότητες για να αποφευχθεί η εμπλοκή σε καταστάσεις διαδικτυακού εκφοβισμού. Ακολουθεί μια επισκόπηση των δεξιοτήτων που περιορίζουν τον κίνδυνο να γίνει κάποιος/-α θύτης, θύμα ή παθητικός/-ή μάρτυρας διαδικτυακού εκφοβισμού και των παραγόντων που ενθαρρύνουν την ανάπτυξή τους:
Ενσυναίσθηση
- Τα εκπαιδευτικά προγράμματα που εστιάζουν στην ενσυναίσθηση έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά στην πρόληψη του εκφοβισμού:
-
- Η κατανόηση και το μοίρασμα των συναισθημάτων ενός άλλου ατόμου μάς επιτρέπει να αντιληφθούμε καλύτερα τον αντίκτυπο που μπορεί να έχουν οι πράξεις μας ή οι πράξεις των άλλων στο διαδίκτυο, μειώνοντας έτσι την πιθανότητα να γίνουμε θύμα ή θύτης διαδικτυακού εκφοβισμού.
- Να έχετε επίγνωση των συνεπειών των λέξεων ή των πράξεων (π.χ. κοινοποίηση μιας φωτογραφίας) στο άτομο που λαμβάνει το μήνυμα ή που πρόκειται να το διαβάσει: ένα αστείο μπορεί μερικές φορές να εκληφθεί ως χλευασμός, προσβολή, προδοσία κ.λπ.
- Η συμμετοχή σε παιχνίδια ρόλων ή συζητήσεις που ενθαρρύνουν την οπτική γωνία του άλλου ατόμου βοηθά στην ενίσχυση αυτής της δεξιότητας.
Κριτική σκέψη
- Η γνώση του τρόπου ανάλυσης των διαδικτυακών πληροφοριών, η αξιολόγηση της εγκυρότητάς τους και η λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων θα σας βοηθήσει να αποφύγετε την κοινοποίηση ή την ενίσχυση επιβλαβούς ή δυσφημιστικού περιεχομένου. Η εκμάθηση της αξιολόγησης των πηγών πληροφόρησης και η υποβολή κρίσιμων ερωτήσεων σχετικά με την εγκυρότητα του περιεχομένου μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή της διάδοσης επιβλαβούς περιεχομένου.
- Να είστε σε θέση να εντοπίζετε και να αντιστέκεστε στην παραπληροφόρηση ή την πρόκληση. Με τον τρόπο αυτό, θα αποφύγετε την αντιμετώπιση των συγκρούσεων με ισορροπημένο τρόπο, χωρίς να γίνετε επιθετικός/-ή ή υποχωρητικός/-ή.
- Παρατηρήστε το πλαίσιο στο οποίο λαμβάνει χώρα η επικοινωνία (ποιος, πότε, πώς, γιατί αυτά τα μηνύματα;) για να εντοπίσετε ένα πιθανό πρόβλημα ή να κατανοήσετε καλύτερα την κατάσταση. Τα μαθήματα για την ασφαλή και κριτική χρήση των ψηφιακών εργαλείων μπορούν να βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση ή παρατήρηση προβληματικών καταστάσεων στο διαδίκτυο.
Αυτοπεποίθηση και λήψη αποφάσεων
- Η υπεράσπιση των δικαιωμάτων σας ή των δικαιωμάτων των άλλων χωρίς να είστε παθητικοί/-ές ή επιθετικοί/-ές, σας επιτρέπει να αντιδράτε ήρεμα και αποτελεσματικά σε προκλήσεις ή προσβλητικές συμπεριφορές χωρίς να καταφεύγετε σε επιθετικότητα ή να κλιμακώνετε τη σύγκρουση.
- Να συνειδητοποιήσετε ότι η αδράνεια μπορεί να συμβάλλει στην όξυνση του προβλήματος ή της σύγκρουσης: Να διαγράψετε ή να τροποποιήσετε ένα μήνυμα, να απολογηθείτε, να δείξετε ότι διαφωνείτε με κάτι, να αναφέρετε ένα πρόβλημα σε κάποιον/-α που εμπιστεύεστε, έναν/μια ενήλικα κ.λπ.
Επίλυση προβλημάτων και διαχείριση συγκρούσεων
- Για να επικοινωνήσετε με σωστό τρόπο, ξεκινήστε εκφράζοντας την κατάσταση που σας ενοχλεί και στη συνέχεια διατυπώστε τις ανάγκες και τα όριά σας με σαφήνεια και σεβασμό. Και, φυσικά, πρέπει να είστε έτοιμοι/-ες να ακούσετε τους ανθρώπους που σας λένε για καταστάσεις στις οποίες εμπλέκεστε και οι οποίες τους ενοχλούν και να λάβετε υπόψη τα συναισθήματά τους. Αυτό θα σας βοηθήσει να επιλύετε τις διαφορές με ώριμο τρόπο.
- Αντιμετωπίστε τις διαφωνίες και τις εντάσεις στο διαδίκτυο με εποικοδομητικό τρόπο, αντί να αφήνετε την κατάσταση να εκφυλιστεί σε παρενόχληση. Οι διαφωνίες μεταξύ των ανθρώπων είναι φυσιολογικές και νόμιμες: έχετε το δικαίωμα να διαφωνείτε με τους/τις άλλους/-ες, αρκεί να εξηγείτε τη διαφωνία σας και να αποφεύγετε τα επιθετικά μηνύματα.
Ηθικό θάρρος και ικανότητα παρέμβασης
- Είναι σημαντικό να παρεμβαίνετε όταν γίνεστε μάρτυρες διαδικτυακού εκφοβισμού, αντί να μένετε παθητικοί θεατές. Αυτή η συμπεριφορά είναι απαραίτητη για τον περιορισμό των επιπτώσεων του διαδικτυακού εκφοβισμού και την προστασία των θυμάτων. Παρακάτω, ακολουθούν μερικά βασικά στοιχεία για να αντιδράσετε ως μάρτυρας:
-
- Η παρέμβαση συχνά αποθαρρύνει τον/την θύτη και υποστηρίζει το θύμα. Αν δεν αισθάνεστε έτοιμοι/-ες να δράσετε μόνοι σας, μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια από έναν/μια ενήλικα ή τους/τις φίλους/-ες σας.
- Συμμετέχετε σε προγράμματα που ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να πάρουν θέση ενάντια στην αδικία, ακόμη και διαδικτυακά.
- Εξασκηθείτε σε στρατηγικές παρέμβασης, για παράδειγμα, αναφέρετε την παρενόχληση στους/στις συντονιστές/-στριες ή υποστηρίξτε το θύμα.
Χρησιμοποιήστε τα συναισθήματά σας με κατάλληλο τρόπο
- Το να γνωρίζετε πώς να αναγνωρίζετε, να κατανοείτε και να ελέγχετε τα συναισθήματά σας μπορεί να σας βοηθήσει να αποφύγετε να γίνετε θύτης ή θύμα διαδικτυακού εκφοβισμού. Συναισθήματα όπως ο θυμός ή η απογοήτευση μπορεί να οδηγήσουν σε παρορμητική συμπεριφορά στο διαδίκτυο, η οποία μπορεί να εκφυλιστεί σε διαδικτυακό εκφοβισμό.
- Η εξάσκηση σε τεχνικές διαχείρισης του στρες, όπως η βαθιά αναπνοή ή η ενσυνειδητότητα, μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη διαχείριση των αρνητικών συναισθημάτων σε τεταμένες καταστάσεις στο Διαδίκτυο.
Αυτοέλεγχος
- Η γνώση του τρόπου αναστολής της παρορμητικής συμπεριφοράς, όπως το να μην απαντά ένα άτομο αμέσως σε προκλήσεις στο διαδίκτυο, είναι απαραίτητη για να αποφύγετε τη συμμετοχή σε όλο και πιο επιθετικές ανταλλαγές, οι οποίες μπορούν εύκολα να οδηγήσουν σε διαδικτυακή παρακολούθηση.
- Η δεξιότητα αυτή βοηθά επίσης τα θύματα να αποφύγουν την υπερβολική αντίδραση και τη συμβολή στην κλιμάκωση των συγκρούσεων.
Μάθετε να διαχειρίζεστε τον παρορμητισμό, όπως και το να σκέφτεστε πριν απαντήσετε!