Η εφηβεία, ως μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδος στην ανάπτυξη του ατόμου, φέρνει μαζί της την αντιμετώπιση νέων συμπεριφορών και ταυτοτήτων και την αναζήτηση συναρπαστικών δραστηριοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, οι τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνίας παρουσιάζουν έναν τεράστιο κόσμο στον οποίο μπορεί κανείς/-μία να εξερευνήσει και να αλληλεπιδράσει με άλλα άτομα. Σε αυτή την αναζήτηση νέων συναισθημάτων, οι έφηβοι/-ες ενδέχεται να βρεθούν σε επικίνδυνες καταστάσεις.

Επικίνδυνες συμπεριφορές στο διαδίκτυο θεωρούνται κάθε είδους αλληλεπίδραση στο Διαδίκτυο που αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα αρνητικών συνεπειών για το θύμα ή και για άλλους/-ες, όπως δυσφορία, θυματοποίηση, επιδείνωση των κοινωνικών σχέσεων ή των ακαδημαϊκών επιδόσεων. Πρόκειται για ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών που επηρεάζουν ατομικά ή συλλογικά, σε νομικό, κοινωνικό, συναισθηματικό επίπεδο. Στους εφήβους/-ες, οι πιο μελετημένες συμπεριφορές κινδύνου είναι η προβληματική χρήση του διαδικτύου και ο διαδικτυακός εκφοβισμός (Gámez-Guadix, M. et al., 2016).

Μερικές φορές, ακόμη και χωρίς να έχετε επικίνδυνη συμπεριφορά, μπορεί να παρενοχληθείτε από συμμαθητές/-τριες ή αγνώστους/-ες. Ακολουθεί ένας κατάλογος συμβουλών για το πώς να αποφύγετε τέτοιου είδους καταστάσεις:

  • Μην κοινοποιείτε τον λογαριασμό σας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε αγνώστους: Κάθε πλατφόρμα έχει τους δικούς της περιορισμούς, αλλά γενικά είναι καλή ιδέα να έχετε ένα κλειστό προφίλ, όπου το ιδιωτικό περιεχόμενο μπορούν να το δουν μόνο άτομα που γνωρίζετε. Εκτός από αυτό, υπάρχουν και άλλοι τρόποι φιλτραρίσματος, όπως η αποτροπή αποστολής μηνυμάτων από αγνώστους.
  • Αναφέρετε προσβλητικά μηνύματα και άτομα: Όλες οι πλατφόρμες προσφέρουν διαφορετικά εργαλεία για να προστατεύσουν εσάς και τους/τις άλλους/-ες από ακατάλληλες συμπεριφορές. Αναφέρετε σχόλια και λογαριασμούς που υποδύονται άλλους ανθρώπους ή που προσπαθούν να σας εξαπατήσουν, μπλοκάρετε ανθρώπους που σας στέλνουν επανειλημμένα ανεπιθύμητα μηνύματα.
  • Μην δίνετε τα προσωπικά σας στοιχεία σε αναξιόπιστους ιστότοπους: Πολλές απάτες χρειάζονται τα προσωπικά σας στοιχεία για να κλέψουν τα χρήματά σας ή να σας εκβιάσουν με ευαίσθητες πληροφορίες. Πολλοί λογαριασμοί κοινωνικής δικτύωσης σάς ζητούν κάποιες πληροφορίες, αλλά δεν είναι ποτέ υποχρεωτικό να δώσετε την ταυτότητά σας, τον αριθμό του τραπεζικού σας λογαριασμού/της πιστωτικής σας κάρτας (ή των γονιών σας). Δεν πρέπει να δημοσιεύετε φωτογραφίες σας σε οποιοδήποτε κοινωνικό δίκτυο. Να θυμάστε ότι όλες αυτές οι πληροφορίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν από αγνώστους/-ες για να σας εντοπίσουν.
  • Μην ανοίγετε αναξιόπιστα αρχεία ή συνδέσμους: Πολλές απάτες για την κλοπή του λογαριασμού σας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή τη μόλυνση του υπολογιστή/του κινητού σας τηλεφώνου με ιούς ξεκινούν ζητώντας σας να ανοίξετε ένα αρχείο ή έναν σύνδεσμο. Αυτό γίνεται συνήθως μέσω ιστότοπων ή μηνυμάτων από αγνώστους/-ες. Μπορεί ακόμη και να συμβεί να σας γράψει ένας/μια φίλος/-η του οποίου ο λογαριασμός έχει μολυνθεί από ιό και να σας ζητήσει να ανοίξετε ένα ύποπτο αρχείο. Αν έχετε αμφιβολίες, σας προτείνουμε τον ιστότοπο VirusTotal, όπου μπορείτε να εισάγετε δωρεάν τον σύνδεσμο προς έναν ιστότοπο ή να ανεβάσετε ένα αρχείο για να διαπιστώσετε αν είναι νόμιμο ή όχι. 
  • Να μιλάτε με τους γονείς σας: Συχνά οι ενήλικες έχουν απαντήσεις ή ξέρουν πώς να λύσουν προβλήματα που δεν μπορείτε να διαχειριστείτε. Η συζήτηση μαζί τους με ανοιχτό και ειλικρινή τρόπο βοηθά στην επίλυση της σύγκρουσης. Αν δεν ξέρετε πώς να ενεργήσετε ή έχετε αμφιβολίες για κάτι, όπως για τη νομιμότητα μιας ιστοσελίδας ή μιας επαφής στα κοινωνικά μας δίκτυα, ένα από τα καλύτερα εργαλεία είναι να το πείτε στους γονείς σας. Γνωρίζουμε πόσο δύσκολο μπορεί να είναι αυτό το βήμα για κάποια άτομα, οπότε η εναλλακτική λύση θα ήταν να το πείτε σε έναν/μια εκπαιδευτικό του σχολείου σας.

Ερωτήσεις προς σκέψη: Είχατε ποτέ μια δυσάρεστη αλληλεπίδραση στο διαδίκτυο; Ποιες από τις συμβουλές που αναφέρονται παραπάνω θα μπορούσαν να είχαν αποτρέψει αυτή την αλληλεπίδραση; Μπορείτε να σκεφτείτε άλλες;